Is aarden onzin? Een eerlijk antwoord van een verkoper

Iemand die zoekt of aarden oplichterij is, verdient een recht antwoord. Zeker van een winkel die aardingsproducten verkoopt, want wij hebben er belang bij dat je ja denkt. Houd dat in je achterhoofd bij alles wat hieronder staat.

Dit stuk gaat niet proberen je over te halen. Het loopt langs wat er over aarden vaststaat, wat er niet vaststaat, waar het onderzoek zwak is, en waar in deze markt wel degelijk wordt opgelicht. Aan het eind weet je genoeg om zelf te beslissen, ook als die beslissing nee is.

Eerst het deel dat niet ter discussie staat

Een aardingslaken is een stuk katoen met een raster van zilverdraad erin, een kabel en een stekker. Die stekker gebruikt alleen de aardepen van het stopcontact, niet de fase. Steek je hem erin, dan sta je via een weerstand van 100.000 ohm in verbinding met de aarde van het gebouw.

Dat is geen theorie. Het is elektrotechniek van het saaiste soort, en je kunt het narekenen met een multimeter van twintig euro.

Wat er dan gebeurt is ook niet omstreden. Je lichaam vangt in huis spanning op van de bedrading in je muren, van de lamp naast je bed, van je telefoonlader. Meet je die spanning op je huid, dan lees je een paar volt. Sluit je jezelf aan op de aarde, dan valt die spanning weg. In metingen die hiervan gedaan zijn zakt de waarde met een factor twintig tot negentig.

Bij de baby's in het onderzoek van Passi en collega's uit 2017, gepubliceerd in Neonatology, zakte de spanning op de huid van 415 naar 19 millivolt. Dat is geen interpretatie, dat is een meting met een voltmeter.

Dit principe wordt bovendien al tientallen jaren industrieel toegepast. In fabrieken waar chips en printplaten worden gemaakt draagt iedereen een polsband met een snoertje naar de aarde, omdat statische lading op een menselijk lichaam gevoelige elektronica sloopt. Daar zit een norm achter, IEC 61340. Dezelfde weerstand in het snoer, dezelfde gedachte.

Dus: het product doet fysiek wat het zegt te doen. Wie beweert dat een aardingslaken helemaal niets doet, heeft het over de natuurkunde mis. Daar zit de discussie ook niet.

Waar de discussie wel zit

De vraag is niet of die spanning wegvalt. De vraag is of dat je iets oplevert.

Daar ligt het eerlijke antwoord: dat is onvoldoende hard aangetoond. Er is onderzoek gedaan, het is gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften, en het wijst in dezelfde richting. Maar het is klein onderzoek, en het heeft problemen die je moet kennen voordat je er iets op baseert.

Dit is wat er ligt:

• Ghaly en Teplitz lieten in 2004 twaalf mensen acht weken geaard slapen. Hun cortisol daalde 's nachts en de afgifte kwam dichter bij het natuurlijke 24-uursritme. Journal of Alternative and Complementary Medicine.
• Chevalier en collega's maten in 2013 bij tien deelnemers na twee uur aarden een gemiddeld 2,7 keer hogere lading op de rode bloedcellen, waardoor die minder samenklonteren. Zelfde tijdschrift.
• Chevalier liet in 2015 veertig mensen een uur zitten, de helft echt geaard en de helft schijnbaar, zonder dat iemand wist wie wat had. Alleen bij de echt geaarde groep verbeterde de gemeten stemming significant. Psychological Reports.
• Passi en collega's zagen in 2017 bij zesentwintig te vroeg geboren baby's naast de spanningsdaling ook de vagale toon met 67 procent stijgen. Neonatology.

In onze blog over de literatuur lopen we die studies uitgebreider langs, met verwijzingen naar de originele publicaties zodat je ze zelf kunt nalezen.

De vier bezwaren die je tegen dat onderzoek kunt hebben

En die wij zelf ook hebben.

Het is klein. Twaalf mensen. Tien. Veertig. Zesentwintig baby's. Dat zijn aantallen waarbij toeval een grote rol kan spelen. In geneesmiddelenonderzoek zijn dit de aantallen van een eerste verkenning, niet van een conclusie.

Het komt uit een kleine hoek. Een flink deel van de publicaties heeft dezelfde handvol namen erboven staan. Als een onderzoeksveld grotendeels op een groep drijft, is er weinig tegenspraak georganiseerd. Onafhankelijke laboratoria hebben dit werk nauwelijks overgedaan, en herhaling door anderen is nu juist waar wetenschap op draait.

Er zit geld in. Een deel van het onderzoek is gefinancierd door bedrijven die aardingsproducten verkopen, of gedaan door mensen met een belang in die producten. Dat maakt de resultaten niet automatisch fout, maar het is precies het soort belang waarvan we uit ander onderzoek weten dat het uitkomsten kleurt.

Blind testen is lastig. Een uitgeschakelde mat voelt hetzelfde als een ingeschakelde, dus deelnemers blind houden kan. Maar de onderzoekers weten het vaak wel, en bij zachte uitkomsten zoals stemming of slaapkwaliteit sijpelt dat door. De studie uit 2015 is hier netjes in geweest. De meeste andere niet.

Daar komt bij dat er geen langetermijnonderzoek is. Alles wat er ligt gaat over uren tot weken. Wat aarden na vijf jaar doet weet niemand, want dat is nooit gemeten.

Wie hier op afgaat en zegt "het bewijs is dun", heeft gelijk. Dat is een correcte lezing van de literatuur.

Is het dan gewoon placebo?

Voor een deel bijna zeker wel, en dat is geen schande. Placebo werkt sterk bij precies dit soort uitkomsten: slaap, rust, hoe je je 's ochtends voelt. Wie honderd euro uitgeeft en er iets van verwacht, gaat er anders naar liggen.

Maar er zijn twee dingen die placebo niet uitlegt.

Het eerste is de spanningsmeting. Die getallen komen van een voltmeter, niet van een vragenlijst. Wat een deelnemer denkt of hoopt verandert niets aan wat het instrument aanwijst. Bij de baby's in 2017 speelde verwachting sowieso geen rol, want een pasgeborene heeft geen mening over aarden.

Het tweede is de studie uit 2015, waarin niemand wist wie een werkende mat had. Als het puur verwachting was geweest, hadden beide groepen hetzelfde moeten scoren. Dat deden ze niet. Met veertig deelnemers is dat geen bewijs, maar het is wel een aanwijzing die je niet met placebo wegpoetst.

De eerlijke samenvatting: er is meer aan de hand dan alleen verwachting, en tegelijk is er te weinig om te weten hoeveel meer.

Waar in deze markt wel wordt opgelicht

Aarden is populair geworden, en dat trekt aanbod aan waar niet over nagedacht is. Als je op zoek bent naar de oplichterij, dan zit die hier.

• Lakens waarin het ruitpatroon bedrukt is in plaats van geweven. Het lijkt op zilvergaren en het geleidt nergens. Dit is het duidelijkste geval van gewoon bedrog, en het is te meten in tien seconden.
• Stekkers zonder weerstand, of stekkers die op alle drie de contacten van het stopcontact aansluiten in plaats van alleen op de aarde. Dat laatste is niet alleen zinloos maar ook onveilig.
• Genezingsbeloftes. Wie zegt dat aarden ontstekingen geneest, kanker afremt of je van je medicijnen af helpt, verkoopt iets wat nergens is aangetoond. Dat mag ook niet, en het gebeurt volop.
• Zilverpercentages als verkoopargument. Tien procent, vijftig procent. Het leest als beter. Aarden gebeurt door spanning gelijk te trekken en daar loopt vrijwel geen stroom bij, dus zodra de weerstand laag genoeg is voegt meer zilver niets meetbaars toe. Wat het wel geeft is reserve als er na jaren draadjes verslijten. Het getal zegt iets over de marge, niet over of het werkt.
• Zwijgen over slijtage. Zilver oxideert. Bij normaal gebruik en wassen loopt de geleiding na twee tot drie jaar merkbaar terug. Een verkoper die dat niet vertelt, hoopt dat je het pas over twee jaar merkt.

Waar wij op letten bij het maken, en hoe je dat bij elke verkoper kunt controleren, staat in waar je op let bij een aardingsproduct.

Waarom kost het geld als de aarde gratis is

Dat is een terecht bezwaar en het heeft een saai antwoord: het hoeft geen geld te kosten.

Blootsvoets in het gras staan is gratis en werkt beter dan welk product ook, want dat is direct contact met vochtige grond. Wie een tuin heeft en er dagelijks tijd in doorbrengt, heeft van ons niets nodig. Dat zeggen we liever hardop dan dat je het zelf bedenkt.

Wat je bij ons koopt is de mogelijkheid om het binnen te doen, tijdens de acht uur dat je toch al ligt te slapen. In Nederland is het een groot deel van het jaar te koud, te nat of te donker om buiten op blote voeten te staan, en de meeste mensen hebben geen tuin waar dat kan. Dat is het hele aanbod. Niet meer.

Wat wij wel en niet beweren

Wij zeggen: onze producten maken een aantoonbare elektrische verbinding met de aarde, en dat kun je nameten. Elk exemplaar wordt voor verzending doorgemeten.

Wij zeggen niet dat aarden een ziekte behandelt, geneest of voorkomt. Onze producten zijn geen medische hulpmiddelen en vervangen geen behandeling. Als je iets mankeert, ga naar een arts.

Wij zeggen ook niet dat je iets zult voelen. Een deel van de mensen merkt na een paar nachten verschil, een ander deel merkt nooit iets. Dat laatste is normaal en zegt op zichzelf niets over of de verbinding er is. Meer daarover staat in wat je kunt voelen en verwachten.

En als iemand je vertelt dat aarden je beschermt tegen straling van zendmasten of wifi, klopt dat niet. Aarden verlaagt de spanning die het elektrische veld in je huis op je lichaam zet. Met de draadloze signalen om je heen doet het niets. We hebben dat apart uitgezocht in aarden en EMV: wat het wel doet en wat niet.

Meet het zelf na, ook bij ons

Het mooie aan dit product is dat je de verkoper niet hoeft te geloven. Je hebt een multimeter nodig en twee minuten.

Meting een, geleidt de stof. Zet de meter op weerstand of op doorverbinding. Houd de ene meetpen op de drukknoop en de andere op het zilvergaren in de verste hoek. De meter hoort een lage waarde te geven of te piepen. Staat er OL of oneindig, dan is het raster onderbroken en maakt het laken geen verbinding, hoe mooi het ruitje er ook uitziet.

Meting twee, zit de weerstand erin. Haal de stekker uit het stopcontact. Zet de meter op weerstand met bereik 200 kΩ. Houd de ene pen op het geleidende oppervlak en de andere op de ronde aardpen van de stekker. Je hoort ongeveer 100 kΩ te lezen. Lees je nul, dan zit die veiligheidsweerstand er niet in.

Meting drie, voor de sceptici. Zet je multimeter op wisselspanning. Houd de zwarte meetpen op de aarde van een stopcontact en pak de rode meetpen vast tussen duim en wijsvinger. Je leest een paar volt. Ga nu op je aardingslaken liggen of leg je hand erop, en kijk opnieuw. Dat is het hele effect, live, op je eigen lichaam. Als het niet zakt, klopt er iets niet.

Dit is ook de reden dat je bij ons dertig dagen bedenktijd hebt, en dat je het product in die tijd gewoon mag gebruiken. Wil je de proef helemaal doen: bestel er een bij ons en het goedkoopste dat je online kunt vinden, meet ze allebei door, was ze allebei vijf keer en meet opnieuw. Dat is een eerlijker vergelijking dan welke productpagina ook.

Wat je hier redelijkerwijs uit kunt halen

Als je van tevoren dacht dat aarden onzin was, is hier waarschijnlijk niets bij wat je van gedachten doet veranderen, en dat is prima. Het bewijs voor gezondheidseffecten is dun, komt uit een kleine hoek en is deels betaald door partijen met een belang. Wie op die grond nee zegt, redeneert zuiver.

Als je dacht dat aarden een wondermiddel was, klopt dat ook niet. Er is geen studie die laat zien dat het een aandoening geneest, en wie dat wel beweert verkoopt je iets anders dan hij zegt.

Wat er tussenin ligt is dit. De elektrische verbinding is echt en meetbaar. Het effect op je lichaamsspanning is echt en meetbaar. Wat dat op de lange duur voor je gezondheid betekent, weet niemand precies. Er zijn aanwijzingen, verder gaat het niet.

Voor honderd euro en dertig dagen bedenktijd kun je dat zelf uitproberen, met een meting die je niet hoeft te geloven omdat je hem zelf doet. Dat is de hele afweging. Wij vinden het de moeite waard, maar wij verkopen het dan ook.

Bekijk de aardingsproducten